Od października zmieniły się zasady monitorowania środowiska na terenie Krajowego Składowiska Odpadów Promieniotwórczych (KSOP). Zwiększył się zakres badań, pobieranych jest więcej próbek, a składowisko zostało wyposażone w nowe urządzenia pomiarowe.
Na terenie KSOP regularnie prowadzony jest monitoring środowiskowy. Analizowane są próbki wody gruntowej, wodociągowej i deszczowej, a także powietrza, gleby i trawy. Badania zlecane są niezależnym, akredytowanym laboratoriom. Wyniki zbierane są w formie raportów, publikowane na stronie internetowej ZUOP i przekazywane radnym gminy Różan. Od października zmieniły się standardy postępowania.
Zmiany wynikają z unijnych przepisów
Zmiany w systemie monitoringu to efekt rozporządzenia Rady Ministrów, dostosowującego polskie przepisy do wymogów Unii Europejskiej. Dokument został przyjęty w 2022 roku, a instytucje takie jak ZUOP miały trzy lata na przygotowanie się do jego wdrożenia. Od 21 października 2025 r. nowe zasady monitoringu obowiązują w pełnym zakresie.
- Wprowadzenie nowych przepisów nie oznacza wzrostu ryzyka. Wręcz przeciwnie - chodzi o jeszcze lepszy nadzór nad składowiskiem, które już teraz działa w ramach ścisłych norm bezpieczeństwa - podkreśla Aneta Korczyc, dyrektor Zakładu Unieszkodliwiania Odpadów Promieniotwórczych.
Nowoczesny sprzęt, szerszy zakres analiz
Kupiony został dodatkowy, nowoczesny sprzęt pomiarowy. To między innymi dwie stacje pomiaru mocy dawki i identyfikacji izotopów gammapromieniotwórczych. Urządzenia umożliwiają analizę wyników w czasie rzeczywistym.
W podobnym trybie działają cztery nowe aktywne sondy dozymetryczne. W ciągu roku liczba pomiarów w KSOP wzrośnie o blisko 400. Teraz było ich około 500. Rozszerzony zostanie także zakres badanych izotopów. Gleba, woda pitna i gruntowa będą analizowane m.in. pod kątem obecności Uranu 238, 235 i 234, Węgla-14 czy Strontu-90.
Dodatkowe pomiary obejmują również analizę osadów odfiltrowanych z wód gruntowych. Szerszy zakres testów dotyczy opadów atmosferycznych. Analizy zostały poszerzone o wykrywanie Węgla-14 oraz całkowitą aktywność promieniowania alfa i beta. Monitoringiem objęte zostały zanieczyszczenia z powietrza, które trafiają na ziemię wraz z deszczem lub śniegiem. Próbki analizowane są pod kątem obecności Cezu-137, 134, Jodu-131, Kobaltu-60.
Koszt zakupu nowego sprzętu pomiarowego to blisko 600 tys. złotych. Z kolei dodatkowe analizy kwartalnie kosztować będą około 400 tys. zł.
Służby mundurowe i przedstawiciele samorządu szkolili się na KSOP
Podstawy ochrony radiologicznej, wykrywanie skażeń, zasady korzystania z urządzeń pomiarowych, dekontaminacja to główne tematy szkolenia dla służb i instytucji z powiatu makowskiego.
Trzydniowe szkolenie, które odbyło się w dniach 21-23 października, zorganizowane zostało na terenie Krajowego Składowiska Odpadów Promieniotwórczych w Różanie. Prowadzili je eksperci, którzy na co dzień pracują w Zakładzie Unieszkodliwiania Odpadów Promieniotwórczych.
Uczestnicy szkolenia wzięli udział w cyklu wykładów wprowadzających do tematu ochrony radiologicznej. Specjaliści z ZUOP mówili o dawkach i jednostkach związanych z promieniotwórczością. Zapoznali uczestników z zasadami wykrywania promieniowania jonizującego oraz urządzeniami, które wykorzystuje się do tego celu.
Omówione zostały zasady działania w przypadku zdarzeń radiacyjnych. W kontekście działającego w gminie składowiska zaprezentowano i przedyskutowano elementu planu postępowania awaryjnego.
W drugiej części szkolenia przećwiczone zostały umiejętności związane z poszukiwaniem źródeł promieniowania. Wykorzystano do tego urządzenia dozymetryczne różnego typu. Uczestnicy uczyli się jak w prawidłowy sposób korzystać ze środków ochrony indywidualnej używanych w przypadku skażenia terenu substancjami promieniotwórczymi. Ostatnim elementem szkolenia były podstawy dekontaminacji.
Spotkanie było też okazją do wymiany doświadczeń, przeanalizowania możliwości współdziałania ZUOP ze służbami i instytucjami z terenu powiatu makowskiego.
W szkoleniu uczestniczyli funkcjonariusze Państwowej Straży Pożarnej, Policji z Makowa Mazowieckiego, strażacy OSP Różan oraz pracownicy Starostwa Powiatowego w Makowie Mazowieckim i Urzędu Gminy w Różanie.
Film ze szkolenia https://youtu.be/0lE9Xgfhd4I